I Klinika Okulistyki

Witrektomia polega na usunięciu ciała szklistego, będącego żelową substancją, która wypełnia wnętrze gałki ocznej. Pozwala to na dostęp do siatkówki i naczyniówki oraz na następową ich stabilizację, przywrócenie lub też poprawę funkcji. W tym celu w trakcie zabiegu konieczne może być wykonanie różnych czynności, takich jak barwienie, usunięcie błon lub laserowanie siatkówki. Po ustabilizowaniu położenia siatkówki, do komory ciała szklistego podaje się substancję wypełniającą, którą może być gaz lub olej silikonowy (wytworzenie tamponady). Decyzję o tym, co zostanie podane do oka, podejmuje operator podczas zabiegu, po ocenie warunków anatomicznych i stanu siatkówki.

W przypadku, gdy pacjent ma własną soczewkę, przed zabiegiem witrektomii jest on dodatkowo kwalifikowany do operacji jej usunięcia i wszczepienia soczewki sztucznej. Poprawia to jakość widzenia w oku operowanym i jednocześnie zapewnia lepszy wgląd w pole operacyjne podczas operacji, pozwala również zapobiec powikłaniom pooperacyjnym w postaci zmętnienia soczewki. Zabieg ten wykonywany jest rutynowo, ponieważ do pooperacyjnego zmętnienia soczewki dochodzi u zdecydowanej większości pacjentów w ciągu roku po operacji.

Witrektomia zwykle odbywa się w znieczuleniu miejscowym, następnego dnia po przyjęciu do szpitala. Trwa około 1-2 godzin. W przypadku znieczulenia miejscowego około- i pozagałkowego bardzo ważne jest, by pacjent współpracował z lekarzem operatorem, nie wykonywał gwałtownych ruchów i nie kaszlał bez wcześniejszego poinformowania o tym lekarza operującego.

Wskazania
Witrektomia jest zabiegiem operacyjnym wykonywanym u pacjentów w trybie pilnym w przypadku:

• świeżego (kilku-, maksymalnie kilkunastodniowego) odwarstwienia siatkówki, 
• nagłego, niereagującego na leczenie farmakologiczne i szybko rozwijającego się zapalenia wnętrza gałki ocznej, 
• obecności ciał obcych lub też mas soczewkowych wewnątrzgałkowo.

Zabieg ten, w trybie planowym, wykonuje się:

• w przypadku wylewu krwi do ciała szklistego (wskutek urazu czy retinopatii cukrzycowej), 
• w celu usunięcia oleju silikonowego podanego do komory ciała szklistego przy poprzedniej witrektomii, 
• z powodu obecności otworu w plamce, czy błony nasiatkówkowej powodującej w znacznym stopniu zniekształcenie obrazu lub pogorszenie ostrości wzroku (poniżej 0,6 w skali Snellena).

Odczucia pacjenta i postępowanie po zabiegu
W przypadku podania gazu do oka bardzo ważne jest, by pacjent po zabiegu leżał większość czasu na brzuchu, głową do dołu, a także by nie latał samolotem do czasu całkowitego wchłonięcia się gazu (czas wchłaniania gazu wynosi zwykle około 3-4 tygodni dla gazu krótkodziałającego – SF6 i 6-8 tygodni dla długodziałającego – C3F8). Po podaniu oleju silikonowego zachodzi konieczność jego usunięcia – zwykle po upływie kilku miesięcy od operacji. Związane jest to z ponownym zabiegiem witrektomii.

Proces gojenia oka i poprawy widzenia po przeprowadzonej operacji witrektomii jest procesem długotrwałym, wymagającym współpracy lekarza i pacjenta. Bardzo ważne jest przestrzeganie zaleceń odnośnie do oszczędzającego trybu życia i przebywanie przez większość czasu w pozycji leżącej (na brzuchu, jeżeli do oka został podany gaz) przez pierwsze 1-2 tygodni po zabiegu. W przypadku podanego gazu do komory ciała szklistego, proces gojenia oka i poprawy widzenia może trwać nawet kilka tygodni. 

Wskutek obecności gazu w oku operowanym pacjent może widzieć zasłonę przed okiem, która stopniowo, w miarę wchłaniania się gazu, będzie się obniżać, a także przemieszczać przy zmianie pozycji głowy. 

Natomiast podanie oleju powoduje zwykle konieczność noszenia dodatkowych okularów do bliży celem uzyskania lepszej ostrości wzroku. Olej może powodować również krzywienie się obrazu i zmianę odbioru barw. 

Wchłanianie szwów założonych na twardówkę po usunięciu portów i gojenie ran może trwać do 2 miesięcy i towarzyszyć może temu uczucie ciała obcego oraz łzawienie oka operowanego. Należy przyjmować przepisane leki do oczu według zaleceń z karty informacyjnej. 

Należy zgłosić się na kontrolę w wyznaczonym terminie. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów takich jak silny ból oka, pojawienie się błysków, falującej przed oczami zasłony lub latających czarnych punktów należy pilnie zgłosić się na Izbę Przyjęć klinik okulistycznych celem oceny stanu oka operowanego (nie jest wymagane skierowanie).